Ti-Entertainment

Hasan Hacak İslam Hukuku İslam Hukuku

Hasan Hacak İslam Hukuku

NİKAH AKDİNİN SONUÇLARI

Satım Akdinin Sonuçları:

  • Asıl Sonuç: Hüküm
  • Diğer İkincil sonuçlar:-Hukuk(borçlar)*teslim borcu

 

Nikah Akdinin:

1)Hükmü: Milkü’l mut’a↔ Mehir

2)Hukuku: Nafaka/Helallik/Nesep/İddet…

 

ملك المطعة  ↔ Mehir

ملك اليد والحبس  ↔ Nafaka

 

  1. MEHİR

*Nikahın şartı değil sonucudur. Akit esnasında tespit edilmezse, hatta verilmeyeceği şart edilse bile kadın evlilikle mehire hak kazanır.

 

Mehir,akit esnasında:

  • Belirlenirse:-Mehr-i müsemma
  • Belirlenmezse:-Mehr-i misil

 

Mehir akit:

  • Esnasında verilecekse: -Mu'accel
  • Sonasında verilecekse:-Müeccel

 

*Mehr-i misil: Kızın babası tarafındaki benzer şartlardaki kadınlara bakılarak sonradan takdir edilen mehirdir. Akid esnasında mehir tespit edilmez veya tespit edilen mehir geçersiz olursa kadına mehr-i misil verilir.

*Mehrin alt sınırı: -Hanefiler’de 10 dirhem (ayn veya menfaat olabilir)

                                     -Malikiler’de 3 dirhem

                                    -Şafi ve Hanbeliler’de yok.

 

*Mehrin üst sınırı: İttifakla yoktur(Kur’an-ı Kerimle sabit).

 

Müeccel Mehir Ne Zaman Mu’accel olur

  1. Boşanma ile    -Ric’i talakta iddetin sonunda verilir

-Bain talakta boşama anında verilir

      2)   Vefat ile (eşlerden herhangi biri)

Mehir Hakkının Güçlenmesi: Teekküdü

  1. Zifaf
  2. Sahih halvet
  3. Vefat

----o----

Duruma göre:

  *Mehir

  *Mehrin yarısı

  *Mut’a [1](mehrin yarısını geçmeyecek,alt sınır olan 10 dirhemin yarısından az olacak)

Ayrılık olduğunda kadın,

Sahih bir akitte zifaftan sonra:

-Mehr-i müsemma varsa, onu alır.

-Mehr-i müsemma yoksa, mehr-i misil[2]alır.

Zifaftan önce:

-Mehr-i müsemma varsa, yarısını alır.

-Mehr-i müsemma yoksa, mut’a alır.

Fasit bir akitte zifaftan sonra:

-Mehr-i müsemma ve misilden hangisi azsa onu alır.

Zifaftan önce:

-Hiçbir şey almaz.

*Ayrıca ayrılık kadındaki bir kusurdan olmuşsa veya erkek buluğ muhayyerliğini kullanarak akdi feshetmişse kadın mehir almaz. (kız buluğ muhatterliği kullanırsa???)

 

  1. NAFAKA
  2. Mehir’den sonra Nikah akdinin 2.doğurduğu şey
  3. Milku’l Yed ve’l habs’ın sonucu  ملك اليد و الحبس

Ne zaman Nafaka hakkı oluşur?

  1. Kadının nefsini “ teslim” ile (kocasının evine yerleşme ne nüşüz-kocasına baş kaldırmaması)

Yani İHTİBAS ile Kocada da Milku’l Yed doğar

  • Nikah ile kocanınملك المطعة
  • Teslim ile deملك اليد

Teslim:الاحتباس

  1. Kocasının evine taşınma
  2. Evlilik sahih olmalı
  3. Zevce mustekaa (murahika) olmalı= zifafa girebilir olmalı

 

  • Nafaka için:
  • Kocanın musirالموسر(zengin) olması şart değil
  • Kadının da Mu’sir   المعسر(fakir) olması şart değil

Kız çocuğunun nafakası evlenen kadar babaya aittir. Erkekte ise buluğ çağına erir ermez nafakası kendindedir (nafi ilmi tedris yolunda ise babaya aittir. )

Nafaka nelerden oluşur?

  • مسكن
  • طعام
  • كسوة

= Tedavi ve ilaç masrafları da nafakanın içinde (ayrıca özel durumlarda hizmetçi...)

 

Nafaka Sebepleri:

  1. Zevciyyet: koca olmaktan dolayı nafaka gerekir (zenginlik şartı yok)
  2. Karabet: baba buluğ çağına kadar erkek çoçuğun nafakasından sorumlu
  3. Sağir, hür ve fakir olursa bir erkeki baba ona nafaka verir. Çocuk zengin ise onun malından nafakası verilir

İkinci derece de yakınlar: a) Zevâtu’l erham (kız için) ve b) zevi’l erham (erkek için)= ikinci derecede yakınlara, onlar fakir ise nafaka verir

  1. Milk: köle üzerinde

 

  • Boşanmada nafaka kadının iddeti biter bitmez sona erer (koca ölürse nafaka yok-miras devreye girer)
  • MEHRin doğuşu nikah akdi ile, teekküdü zifaf veya sahih halvet ile
  • NAFAKA’nın doğuşu akit ve teslim ile; teekküdü tarafların karşılıklı rızası ile nafaka takdiri ya da hakimin takdiri iledir

Teekküd: kocanın zımmetinde borç/deyn rıza ile nafaka subûtu, yani artık düşme ihtimali yok!

  • Koca nafakayı veremiyorsa:
  • Kadına kocası adına borçlanma hakkı tanılır İSTİDANE
  • Kızın babasının durumu ise babası kızına borç verir- bu borç kocaya RUCU eder!

 

İslam Hukukunda hiç kimse borcu olduğu için hapsedilmez. Ancak varlıklı olup da vermeyeni tazyik etmek için hapsedilir, o yüzden FAKİR biri hapsedilmez

Ayrıca kadına nafakayı alamadığı için boşanma hakkını Hanefiler vermemiştir

 

 

 

Evliliğin sona ermesi

يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاء فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ وَأَحْصُوا الْعِدَّةَوَاتَّقُوا اللَّهَ رَبَّكُمْ لَا تُخْرِجُوهُنَّ مِن بُيُوتِهِنَّ وَلَا يَخْرُجْنَ إِلَّا أَن يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُّبَيِّنَةٍ وَتِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ لَا تَدْرِي لَعَلَّ اللَّهَ يُحْدِثُ بَعْدَ ذَلِكَ أَمْرًا

Ey Peygamber! Kadınları boşamak istediğiniz zaman onları iddetleri içinde boşayın ve iddeti de sayın. Rabbiniz Allah'tan korkun. Apaçık bir hayasızlık yapmaları hali bir yana, onları evlerinden çıkarmayın, kendileri de çıkmasınlar. Bunlar Allah'ın sınırlarıdır. Kim Allah'ın sınırlarını aşarsa, şüphesiz kendine zulmetmiş olur. Bilmezsin, olur ki Allah, bundan sonra bir durum ortaya çıkarıverir. Talak suresi 65/1

 

Rici Talak:Talak denildiğinde ilk akla gelen talak

  • Zevc zevceye iddet süresince kadının rızasını almadan geri dönebilir
  • İki ihtimal:
  • Koca iddeti müddetinde geri dönerse- RİCAT ederse...
  • Nikah devam eder
  • 1 talak hakkı gider (3 taneden 1 tanesi gider)
  • Arada bir BEYNÛNET/ayrılık oluşmaz
  • RİCAT/DÖNMEK= döndüm demesi veya  zifafla ile olur!
  • Geri dömezse ozaman BAİN talakına dönüşür BEYNÛNET (suğra) olur

Beynûnet:

  1. Beynûnet-i suğra =1 talak hakkı gider- ancak yeni bir akit ile dönebilir.
  2. Beynûnet-i kübra= 3 tane talak’ın meydana gelmesi ve artık birbirleriyle evlenemezler. Ancak  zevcenin başkasıyla evlenip boşanmasıyla tekrar evlenebilirler.(3 hakkı birden kullanma)

Rici talak nedir? ne zaman olur?

  1. Boşanma zifaftan sonra olmuşsa
  2. Sarih olacak, yani boşanma lafızlarıyla “ boş ol...” gibi. (kinayeli ve şiddet dolu ise hanefilerce doğrudan BAİN olur)
  3. Boşanma 3 boşama olmayacak: Bir mecliste 3 talakla boşadım denildiği zaman o an hemen beynûnet-i kübra olur! – hz Ömer’in uygulaması buna yöneliktir. Şafilerde ise üç talak tek talak hükmündedir... “الطَّلَاقُ مَرَّتَانِ فَإِمْسَاكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسَانٍ وَلَا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمَّا آتَيْتُمُوهُنَّ شَيْئًا إِلَّا أَنْ يَخَافَا أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ” (Bakara- 229)

 

BAİN Talak:

  • Zifaftan önceki boşamaların hepsi
  • Nikah’ın ta’liki caiz değil ama Talak’ın izafeti veya ta’liki mümkün “ EĞER EVİ TERK EDERSEN SENİ BOŞARIM...” gibi
  • Evlilikten sonra, zifaftan önceki boşanma
  • Sadece Hanefilerce kinayeli lafızlar, mübalağalı lafızlar kullanıldığında
  • Boşanma muhalaa tarzında (bu talağın rici olması imkansız, kadın para vermiştir, dönüşü yok)
  • Rici talakta iddet süresü geçtikten sonra geri gelmeyince bayin talak olur

 

  1. Dar anlamda TALAK:

Talak Ehliyeti:Kimler yapabilir?

  1. Koca tarafından yapılması lazım (Muhalaa, karşılıklı olan talakta da kocanın hakkını satın alma söz konusdur)
  2. Kocanın ehliyetli olması (Akıl, buluğ)

Sarhoşun Talakı: sarhoşluk haram yoldan olmuş ise talak geçerli sayılır.

Dar anlanmda TALAK

Sünni Talak:

  1. Ahsen:
  2. Kur'an'a ve Sünnete uygun talak; en güzel ve gerçek talak
  3. Temizlik döneminde ilişkiye girmez ve bir kere boşar, sonra iddetinin bitmesini bekler (iddet bitmeden geri dönebilir)
  4. + 2 şahit huzurunda

**Diğer mezheplere göre Ahsen hariç hepsi bid’i’dir.

  1. Hasen:

 

  • Temizlik döneminde boşar
  • 2. ve 3. temizlikte de birer defa daha boşar= bu artık beynûnet-i kübraa olur

 

Bid’î talak:

  • Ne sünnete ne de Kur’an’a göre uygun olan talak

İkiye ayrılmıştır:

  1. A- Adet halinde boşama

B- Zifafa girilmiş temizlik döneminde boşama

-4 mezhep bunu geçerli saymıştır.

-İbn Hazm, İbn Teymiyye, Cafer es-Sâdık, Şevkani, İbn Kayyım... bunu geçersiz saymışlardır.

  1. A- Bir mecliste 3 defa boşama

B- Bir iddet süresinde 3 defa boşama

-Hanefiler buna hasen talak diyor

-Diğerleri bid’î talak diyor fakat geçerli sayıyorlar, beynûnet-i kübra olarak kabul ediyorlar.

-İbn. Teymiyye vd. ric’î talak olarak kabul ediyorlar. 

 

İlgili Ayet: Talak Suresi 65/2

فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ فَارِقُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَأَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْلٍ مِّنكُمْ وَأَقِيمُوا الشَّهَادَةَ لِلَّهِ ذَلِكُمْ يُوعَظُ بِهِ مَن كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَمَن يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا

 

 

KUR:قرء

  • Hanefilerde adet dönemi
  • Şafiilerde temizlik dönemi
  • Ayette zikredilene en uygun düşen kur’un adet dönemi olduğudur, ancak bu şekilde 3 قرءbeklenebilinir

 

  1. MUHALAA

Muhalaa yapılmışsa bazılarına göre bu a) Fesih, bazılarına göre de b) talaktır!

 

  1. Fesih: hiç birşey olmamış gibi akdin kaldırılmasıdırكأن لم يكن(3 talak hakkından hiç biri kaybolmamıştır, belirli günden sonra tekrar birlikte olabilirler...)
  2. Talak: Hanefiler ve Malikilere göre Muhalaa talaktır!

 

  1. TEFRİK

Hakimin eşlerin arasını ayırması!

  • İslam Hukukunda talak mahkemelere (normal şartlarda) taşınmaz, mahremiyetler beyan edilir, hakimi ikna edebilmek için iftira ve yalanlar (kavgalar) olma ihtimali var (diye)
  • İki nev’i vardır

 

  1. Tefrik sebeblerini geniş tutanlar
  2. Hastalıklar
  3. Gaiblik
  4. Nafakayı kesme: Nafakanın temin edimemesi: bir takım yollara başvurabilir kadın! Kocasının adına borç isteme hakkına sahib (İSTİDANE). Bu konuda İmam Şafii ve Ahmet b. Hanbele göre nafkanın verilmemesi boşanma sebebidir!
  5. Geçimsizlik

 

  1. Tefrik sebeblerini dar tutatnlar (Hanefiler)
  2. Erkekte belirli hastalıklar var ise
  3. Ebu Hanefi ve Ebu Yusuf: sadece cinsel rahatsızlıklarda
  4. İmam Muhammed daha geniş (cüzam, bulaşıcı hastalıklar…. da dahil)

Hastalıklar (Ebu Hanefi ve Ebu Yusufa göre)

  1. عنينUnne (iktidarsızlık)
  2. خصي
  3. Mecbub (erkeklik organı kesik)
  4. Bağlanmış (sihir ve büyü ile)
  5. Hünsâ
  6. Hakem 1 şemsi yılı zaman verir= 4 mevsimi de görsün diye...

 

Hukuku Aile Kararnamesinde İmam Muhammed’in görüşü esas alınmıştır. Kadın eğer hasta ve kusurlu erkekle yaşamasından dolayı zarar görüyorsa, mahkemeye başvurup boşanabilir

Boşanma için;

*Mefkud beklenir

*Gaib beklenir

*Adeti geciken kadın beklenir(iddet için /  55 yaşına kadar) (İmam Malik: 1 yıl beklenir)

FESİH

  • Bir akdi kökünden hiç olmamış gibi ortadan kaldırırكأن لم يكن
  • Mesela akit yapıldıktan sonra mebi helak olursa, bu akit hiç olmamış hükmündedir

Sorun: Nikah akdi de feshedilebilir mi?

  • Evlilik derhal sona erer
  • feshettiğimiz döneme kadar nikahın gelişmelerine bakılır, eğer o ana kadar sonuç doğurursa itibar edilir (çocuk vs) aksi takdirde doğurmaz
  • Buradaki fesih, borçlar hukukundaki bir fesih gibi değildir
  • Fâsid akit feshettirilebilir
  • Akitte birtakım bozukluklar sebebiyle akit feshettirilebilir
  • Gayrı lazım akitler de feshettirilebilir.

 

İLA

  • Eşin karısına “ sana yaklaşmayacağım”  diye yemin etmesi.
  • 4 ay beklenir, yeminini bozmaz ve karısına yaklaşmaz ise TALAK gerçekleşir BAİN TALAK OLUR (Hanefilere göre- diğerlerine göre ise ric’i talak olur)

 

MÜLAANE

  • Erkek kadına, kadın erkeğe zina yaptın diyorsa ama bunu ispatliyacak 4 şahidi yoksa KARŞILIKLI LANET edilir...
  • İmam Şafii Ebu Yusuf ve Hanbelilere göre EBEDİYEN HARAM OLUR ARTIK
  • Ebu Hanfe ve imam Muhammede göre ise 1 BAİN olur bu
  • Mülaanedeki yeminler zina isnad edende kazf, zina isnad edilende recm cezasının yerine geçer.

 

**İslam Ülkesi’nde bir zifaf varsa ya had cezası gerekir ya da bedeli(mehir) gerekir.

 

 

Miras Hukuku

  • Miras Hukukun diğer adları:
  •  التركات>التركة
  • الميراث<الموارث
  • الفرائض>فريضة

           

  • Miras bir akit değil, buna rağmen akit gibi bakılmış; rükün ve rükün şartları vardır

 

  1. Mirasın Rükünleri:
  2. Muris
  3. Varis
  4. Tereke

 

  • Sebepleri:
  • Karabet/kan bağı/ kan hısımlığı
  • Evlilik hısımlığı
  • Velâ
  • ولاء العتاقة: Bir kişi bir köleyi azad ettiğinde o köle ile ilişkisi  hemen sona ermez. Hürriyetine kavuşan kölenin normal mirasçısı yoksa mevlası ana mirasçısı olur.
  • ولاء الموالات: Taraflardan ikisi de hürdür. Fakat birisi Arap değildir. Arap kabile güvenliğinden mahrum olur. gidip bir kabile ile velâ sözleşmesi yapar ve onların asabesine/sigortasına ortak olur.

      

    Velâ

  • sadece hanefilerce kabul edilen: ولاء الموالاتsözleşme ile vela
  • itiifakla kabul edilmiş: ولاء العتاقة

 

  1. Şartları:
  2. Bir murisin ölmesi
  3. Muris öldüğünde varisin hayatta olması
  4. Miras engeli olmayacak
  5. Varis murisini öldürmemiş olmalı:(لا يرث القاتل) Hanefilere göre öldürmenin haklı bir sebebi olursa bu kural işlemez. Diğerleri “القاتل” umum ifade eder dolayısıyla işler derler.

منِ اسْتعجلَ شيئاً قبلَ أَوانِهِ عُوقِبَ بحرمانِه[3]

  1. Kölelik: Mal varlığı olamadığı için köle varis de muris de olamaz.
  2. Din farkı:İslam ve diğer dinler arasında mirasçılık cereyan etmez. Diğerleri kendi aralarında mirasçı olabilirler. Müslüman, bir gayrimüslime mirasçı olabilir ama bir gayrimüslim bir Müslüman’a mirasçı olamaz diyenler de olmuştur.
  3. Ülke farkı (daru’l- harb/İslam/sulh):Daru’l-İslam’da mirasçılık cereyan eder ama diğer ülkelerde yaşayanlar için cereyan etmez. Bu kural da özellikle Hanefilerde vardır.   

*Mirastaki ülke farkı Müslümanlar için değil, gayr-i müslimler içindir. Yani zımmî ve darul harptekiler arasındaki miras ile alakalı.

Tereke ve Tereke Üzerindeki Haklar

  • Haklar:Mülkiyet başta olmak üzere ayni haklar. Ölenin malları üzerindeki mülkiyet hakları varislere intikal eder.

Not:Milku’l-menfaa intikal etmez.

  • Borçlar:Ölenin zimmetinden çıkar, terekede kalır. İslam Hukukunda borçlar külli halefiyet şeklinde intikal etmez. Tereke borçları karşılamıyorsa borç öylece kalır. Mirasçılar ödemek zorunda değillerdir. 

Terekeden Ödenecek KALEMLER:

  1. Tereke üzerindeki aynî hakları:
  2. Mesela Rehin. Rehin üzerine aynî hakkı var
  3. Techiz ve Tekfin:
  4. Cenaze masrafları
  5. Borçlar
  6. Alacakların hakkı (rehinsiz alacaklıların hakkı)
  7. Vasiyet
  8. Tereke üzerinden vasiyette bulunduysa: 1/3 ile sınırlıdır. Varislere de vasiyet edilmez. (لاوصية لوارث) Genellikle birileri nedeniyle mirastan mahrum kalacak kişilere vasiyet edilir. Geriye kalan 2/3’lik kısma mahfuz hisse denir.

= Bunlar (1-4’e kadar) halledildikten sonra Miras taksimi gerçekleşir!!!

 

Ashabu’l Feraiz:

  1. BABA: 
  2. 1/6 , eğer ölenin oğlu VARSA baba’ya herzaman SÜDÜS 1/6 düşer.
  3. 1/6 + Kalan , eğer oğlu YOKSA kızı VARSA (ya da oğlun kızı varsa)
  4. Baba Kalanı alır, oğul ve kız YOKSA
  5. DEDE:

Baba gibi; a), b) ve c) 3 hal/durum=== Baba varsa SÂKIT olur( düşer/miras alamaz)

  1. KOCA:
  2. ½  çocuk YOKSA
  3. ¼ çocuk VARSA  (kadının oğlu, kızı veya oğlunun çocuğu)
  4. KARI:
  5. ¼ çocuk YOKSA
  6. 1/8 çocuk VARSA (kocanın oğlu, kızı veya oğlunun çocuğu)
  7. KIZ:
  8. ½ oğlu yoksa
  9. Oğul varsa ikili birli asabe olur
  10. Oğlu YOKSA, kızları da birden çok ise 2/3 aralarında paylaştırılır
  11. ANNE:
  12. 1/6 çocuğu VARSA
  13. 1/3 çocuğu YOKSA

 

 

Kişi öldüğünde sürekli miras olacak olanlar, bunlar asla engellenemez

Baba, anne, eş, kız, oğul

 

 

Hacb (حجب):Biri nedeniyle bir diğerinin mirastaki payının azalması ya da tamamen yok olması.

-Miras taksiminde payda büyük çıkarsa:رد

-Miras taksiminde pay büyük çıkarsa:  عول

Zevi’l-Erham:

  • Asebeden ve ashabu’l feraizden olmayan mirasçılardır.
  • Hanbelîler ve Hanefilere göre bunlar mirascı olur. Belirli oranlarda mirascı olurlar.
  • Şafii ve Maliki’ye göre olmaz, ancak hicri 3-4. Yy’dan sonra ittifakla kabul edilmiştir (zevi’l erhama miras vermeme adalet hissine aykırı olduğundan). Zevil erham eşit derecede mirascı olur.
  • Zevil ehramın mirasçı olabilmesi için asabeden ve ashabu’l feraizden mırasçı olmayacak.

 

ZEVİ’L ERHAM kimlerdir?

  1. Furuu:  kızların çocukları (Kızdan 1. nesil, erkekten 2. nesil)
  2. Kızın kızı; oğlun kızının kızı; oğlun kızının oğlu
  3. Kızın oğlu; oğlun oğlunun kızı
  4. Usulu:
  5. Annenin babası (fâsıt dede)
  6. Annenin babasının anası
  7. Annenin annesi (fâsit nine)
  8. Annenin babasının babası
  9. Ana-Babanın furuu:
  10. Kız kardeşinin çocukları ve devamı
  11. Erkek kardeşin kızları
  12. Dede ve Ninenin furuu:
  13. Hala
  14. Teyze
  15. Dayı
  16. Hünsa müşil hangi durumda daha az miras alacaksa o durumda kabul edilir.

 

Mirasçı olma usülleri

  • H.,Ş.,M: -Kiminle bağlanıyorsa bu ilişkiye göre aralarında paylaşırlar.*kızın kızı e kardeş kızı varsa;kız ve kardeş nisbetinde alırlar.
  • Hanefiler: -En yakın zevil erham diğerlerini engeller*kızın kızı ve kardeş kızı varsa; kızın kızı alır.

 

Miras hükümleri emredici değildir. Taraflar kendi aralarında anlaşıp farklı şekilde de paylaşabilirler. Yani sulh ve teharuc vardır. Sulh uzlaşma, teharuc da çekilme demektir.

...................................................................................................................................................................Ekstra:

MİRAS ile ilgili Ayetler:

Nisa Suresi 7,11,12,176 ve Enfal Suresi 75:

Nisa 7 genel olarak Miras:

لِّلرِّجَالِ نَصيِبٌ مِّمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالأَقْرَبُونَ وَلِلنِّسَاء نَصِيبٌ مِّمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالأَقْرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَ نَصِيبًا مَّفْرُوضًا

Ana, baba ve akrabaların (miras olarak) bıraktıklarından erkeklere bir pay vardır. Ana, baba ve akrabaların bıraktıklarından kadınlara da bir pay vardır. Allah, bırakılanın azından da çoğundan da bunları farz kılınmış birer hisse olarak belirlemiştir.“

  1. Çocuklar ve ana-babanın mirası :Nisa 11

يُوصِيكُمُ اللّهُ فِي أَوْلاَدِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الأُنثَيَيْنِ فَإِن كُنَّ نِسَاء فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ وَإِن كَانَتْ وَاحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ وَلأَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِن كَانَ لَهُ وَلَدٌ فَإِن لَّمْ يَكُن لَّهُ وَلَدٌ وَوَرِثَهُ أَبَوَاهُ فَلأُمِّهِ الثُّلُثُ فَإِن كَانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلأُمِّهِ السُّدُسُ مِن بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِي بِهَا أَوْ دَيْنٍ آبَآؤُكُمْ وَأَبناؤُكُمْ لاَ تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعاً فَرِيضَةً مِّنَ اللّهِ إِنَّ اللّهَ كَانَ عَلِيما حَكِيمًا[4]

  1. Karı-kocanın mirası: Nisa 12

وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَاجُكُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّهُنَّ وَلَدٌ فَإِن كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِن بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّكُمْ وَلَدٌ فَإِن كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُم مِّن بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ وَإِن كَانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلاَلَةً أَو امْرَأَةٌ وَلَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا السُّدُسُ فَإِن كَانُوَاْ أَكْثَرَ مِن ذَلِكَ فَهُمْ شُرَكَاء فِي الثُّلُثِ مِن بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصَى بِهَآ أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَآرٍّ وَصِيَّةً مِّنَ اللّهِ وَاللّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٌ[5]

  1. Kardeşlerin mirası
  2. Ana bir kardeş: Nisa 12:
  3. Nisa 13-14:

تِلْكَ حُدُودُ اللّهِ وَمَن يُطِعِ اللّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ وَمَن يَعْصِ اللّهَ وَرَسُولَهُ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ نَارًا خَالِدًا فِيهَا وَلَهُ عَذَابٌ مُّهِينٌ

„İşte bu (hükümler) Allah’ın koyduğu sınırlarıdır. Kim Allah’a ve Peygamberine itaat ederse, Allah onu, içinden ırmaklar akan, içinde ebedî kalacakları cennetlere sokar. İşte bu büyük başarıdır Kim de Allah’a ve Peygamberine isyan eder ve O’nun koyduğu sınırları aşarsa, Allah onu ebedî kalacağı cehennem ateşine sokar. Onun için alçaltıcı bir azap vardır.“

 

  • Öz baba bir kız kardeşin mirası: Nisa 176

يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلاَلَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَلَهُ أُخْتٌ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَ وَهُوَ يَرِثُهَآ إِن لَّمْ يَكُن لَّهَا وَلَدٌ فَإِن كَانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثَانِ مِمَّا تَرَكَ وَإِن كَانُواْ إِخْوَةً رِّجَالاً وَنِسَاء فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الأُنثَيَيْنِ يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمْ أَن تَضِلُّواْ وَاللّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Senden fetva istiyorlar. De ki: “Allah, size “kelâle” (babasız ve çocuksuz kimse)nin mirası hakkında hükmünü açıklıyor: Çocuğu olmayan bir kişi ölür de kız kardeşi bulunursa, bıraktığı malın yarısı onundur. Eğer kız kardeşi ölür ve çocuğu da bulunmazsa, erkek kardeş ona varis olur. Eğer kız kardeşler iki iseler, (erkek kardeşin) bıraktığının üçte ikisi onlarındır. Eğer kardeşler erkekli kızlı iseler, o zaman (bir) erkeğe, iki kızın hissesi kadar (pay) vardır. Sapmayasınız diye Allah size (hükmünü) açıklıyor. Allah, her şeyi hakkıyla bilendir.

 

  1. Zevi’l Erham: enfal 175

وَالَّذِينَ آمَنُواْ مِن بَعْدُ وَهَاجَرُواْ وَجَاهَدُواْ مَعَكُمْ فَأُوْلَئِكَ مِنكُمْ وَأُوْلُواْ الأَرْحَامِ بَعْضُهُمْ أَوْلَى بِبَعْضٍ فِي كِتَابِ اللّهِ إِنَّ اللّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

“Daha sonra iman edip hicret eden ve sizinle birlikte cihad edenlere gelince, işte onlar da sizdendir. Allah’ın kitabınca, kan akrabaları birbirlerine (varis olmaya) daha lâyıktırlar. Şüphesiz Allah hakkıyla işitendir, hakkıyla bilendir.”

CEZA HUKUKU:

*Kazuistik sistemle anlatılır (olaylar tek tek ele alınır).

*Modern Hukukta cezalar Kamu Hukuku konusudur, Özelden çıkarılmıştır. Ancak İslam Hukuku’nda Kısas , Kamu Hukukundan ayrılmıştır. Diğerleri Kamu hukukun içinde yer alır.

 

Hadd:Allah hakkı= kamu hakkı= Kamu Hukuku

Kısas: Kul hakkı= özel hak= Özel hukuk

Cezalar

Hadler:

  • a)hadd-ı sirkat: kendisine borçlu olan birisinin evine girerse hadd düşer, kendisine ait olmadığı belli olacak, gizli bir mal veya çabuk bozulan mal olmayacak
  • b)hadd-ı zina: Zina eden  muhsan değilse ise 100 Sopa sürgün cezası  da verilebiliyor. muhsan ise recm 
  • c)hadd-kazif: zina iftirası, iftira ettiği kadın ergen ve müslüman ise 80 sopa 
  • d)hadd-ı hırabe: yol kesme; şehir, köy ve kasabada yapılırsa o zaman had cezası olmaz (Hanefilere göre) 
  • e)hadd-ı şurb: müslüman ülkede müslüman birisinin şarab içmesi 
  • f)hadd-ı bağy: isyan edenler (Hz. Ali'ye karşı gelenler 
  • g)hadd-ı irtidat:kafasının karışıklığından dolayı irtidat edenlere zaman verilirdi..

 

 Kısas ve Diyet:

  • a)Kasten öldürme Kesin öldürmek istemek! silahla, sivri taşla öldürse o silah sayılmaz!  
  • b)Kastta benzer öldürme: Şibh-ı amd ile katil 
  • c)Hataen öldürme: öldürme veya yaralama fiil ve istek olmaksızın hataya binaen birisin canına kıymak 
  • d)Kasten müessir fiil: birisin ölümüne sebep olacak fiilde bulunmak 
  • e)hataen müessir fiil:istemeyerek birisinin ölümüne sebeo olacak bir fiilde bulunmka

 

Ta'zir:

  • Devletin yetkisi: veliyyu'd Dem diyet veya kısastan vazgeçse  bile devlet ta'zir cevası verebilir
  • a)Örfi hukuk
  • b)Yasalar

 

 

Genel Özellikler

  1. HADLER

-Allah hakkıdır.

-Naslarla belirlenmiştir (mukadder).

-Hakimin takdir ve af yetkisi yoktur (kazifte mazlum affedebilir).

-Şüphelerle düşer.

       2) KISAS

-Kul hakkıdır.

-Naslarla belirlenmiştir (mukadder).

-Ölüm cezası için kasıt aranır.

-Veliyyü’d-dem affedebilir veya diyetle beraber affedebilir.( diğer mezheplerde af direk diyet manasına gelir)

- Veliyyü’d-dem isterse cellat olabilir.

-Hataenlerde kefaret ve diyet vardır.

-Cenin (gurre) diyeti vardır.

-Suçlu diyeti değil ölümü seçebilir.

-Kasten öldürme diyete dönüşen cezayı, kişi öder ( taksitsiz olarak).

-Hataende diyeti akile öder (3 taksit yapabilir).

-Çocuk kasten öldürse bile kısas yok, diyet var. Ama hataen de olsa diyet söz konusudur.

Kısas:

  1. جناية في النفس
  2. جناية فيما دون النفس

 

Diyetin üç çeşidi vardır:

  • Diyet: Öldürme (nefs) tazmini
  • Erş: Organ, yaralama tazmini
  • Hükümet-i adl: Küçük yaralamalar, “erş”in küçüğü, hükmü kitapta olmayıp, bilirkişinin hüküm verdiği tazminler. Birinin saçını sakalını kesmenin diyeti gibi…

TAZİR

-Naslarla belirlenmemiş (mufavvaz).

-Veliyyü’d-dem affetse bile devlet ceza verebilir.

-Uyarı cezası gibidir.

-İdama kadar çıkabilir diyenler var.

-En düşük had cezasını (40 değnek) aşamaz diyenler var.

-Kırma, rencide etme tarzında da olabilir.

suç ve cezalar

  • Had:Allah hakkı; musahama (şahitler, hakim);şüpheyle düşer; mahkeme re'sen davaya bakar
  • Kısas: -kul hakkı;tam adalet; denklik MUSAVAT; bireysel şikayet (Ancak birisi şikayette bulunursa dava açılır
  • Ta'zir:bu alanı devlet idaresi, otoritesi düzenler; örfi hukuk ve yasalar esasa alınır

Özellikle Hanefi mezhebinde hırsızlık ve kazfte şikâyet gerekmektedir.

 

 

 

Hasan Hacak İslam Hukuku öğrencileri tarafından hazırlanmış ders notu

 

islam+hukuku+hasan+hacak+final+ders+notlari++hç+bb.pdf

 


[1](Mut’a’nın sözcük anlamı: Eğlendirme,gönlü hoş etme)

[2]Mehr-i misil ikiye bölünmez.

 

[3]وهذَاعامٌّ في أَحكامِ الدُّنْيا والآخرةِ، ويدخلُ فيهَا مسائلُ كثيرةٌ:

منهَاإذَا قتلَ مورِّثَهُ أوْ مَنْ أَوصَى لهُ بشيْءٍ، أَوْقتلَ العبدُ المدبَّرُ سيِّدَهُ، فإِنَّهُ يُحرَمُ الميراثَ والوصيَّةَ والعتقَ.

[4]Allah, size, çocuklarınız(ın alacağı miras) hakkında, erkeğe iki dişinin payı kadarını emreder. (Çocuklar sadece) ikiden fazla kız iseler, (ölenin geriye) bıraktığının üçte ikisi onlarındır. Eğer kız bir ise (mirasın) yarısı onundur. Ölenin çocuğu varsa, geriye bıraktığı maldan, ana babasından her birinin altıda bir hissesi vardır. Eğer çocuğu yok da (yalnız) ana babası ona varis oluyorsa, anasına üçte bir düşer. Eğer kardeşleri varsa, anasının hissesi altıda birdir. (Bu paylaştırma, ölenin) yapacağı vasiyetten ya da borcundan sonradır. Babalarınız ve oğullarınızdan, hangisinin size daha faydalı olduğunu bilemezsiniz. Bunlar, Allah tarafından farz kılınmıştır. Şüphesiz Allah, hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.

[5]Eğer çocukları yoksa, karılarınızın geriye bıraktıklarının yarısı sizindir. Eğer çocukları varsa, bıraktıklarının dörtte biri sizindir. (Bu paylaştırma, ölen karılarınızın) yaptıkları vasiyetlerin yerine getirilmesi, yahut borçlarının ödenmesinden sonradır. Eğer sizin çocuğunuz yoksa, bıraktığınızın dörtte biri onlarındır. Eğer çocuğunuz varsa, bıraktığınızın sekizde biri onlarındır. (Yine bu paylaştırma) yaptığınız vasiyetin yerine getirilmesinden, yahut borçlarınızın ödenmesinden sonradır. Eğer kendisine varis olunan bir erkek veya bir kadının evladı ve babası olmaz ve bir erkek veya bir kız kardeşi bulunursa, ona altıda bir düşer. Eğer (kardeşler) birden fazla olurlarsa, üçte birde ortaktırlar. (Bu paylaştırma varislere) zarar vermeksizin yapılan vasiyetin yerine getirilmesinden, yahut borcun ödenmesinden sonra yapılır. (Bütün bunlar) Allah’ın emridir. Allah, hakkıyla bilendir, halîmdir (hemen cezalandırmaz, mühlet verir.)

KATEGORİDEKİ DİĞER HABERLER

SEYFUDDÎN EL-ÂMİDÎ’NİN EL-İHKÂM FÎ ÛSÛL’İL AHKÂM

Eserinde İcmâ ve İçtihat Bahisleri üzerine bir İnceleme (irem kurt)

DEVAMI

Kavaid-i Külliye (23-26. Maddeleri) (Abdullah Kahraman)

MECELLE-İ AHKÂM-I ADLİY-YE?DE 99 KÜLLİ KAİDE- 23-26. MADDELER (irem kurt)

DEVAMI

Deutsch

Foto Galeri

<p>Yeni Ti-Entertainment.com hakkındaki görüşünüz?</p>